Warning: Invalid argument supplied for foreach() in /home/opapkile/public_html/templates/jm_creatrix/core/classes/menu.php on line 60


Σύμφωνα με στοιχεία της ΙΕ' Εφορίας Κλασικών Αρχαιοτήτων Λάρισας, όσο αφορά στον Κραννώνα, πρόκειται για τα λείψανα της αρχαίας Κραννώνας, σημαντικότατης πόλης της Πελασγιώτιδας, που άκμασε κυρίως κατα τους αρχαϊκούς και κλασικούς χρόνους (6ος - 4ος αιώνας Π.Χ. ) και έχουν εντοπιστεί 25 χλμ. νοτυοδυτικά της Λάρισας και 2 χλμ. προς την ίδια κατεύθυνση απο την ομώνυμη σύγχρονη Κοινότητα.

Ιστορικό

Τα λείψανα της αρχαίας Κραννώνας, σημαντικότατης πόλης της Πελασγιώτιδας, πού άκμασε κυρίως κατά τους αρχαϊκούς και κλασικούς χρόνους (6ος - 4ος αι. π.Χ.), έχουν εντοπιστεί 25 χλμ. νοτιοδυτικά της Λάρισας και 2 χλμ. προς την ίδια κατεύθυνση από την ομώνυμη σύγχρονη κοινότητα. Η σπουδαία της θέση στο εύφορο νοτιοδυτικό τμήμα της πεδιάδας, βόρεια του οροπεδίου που σχηματίζεται ανάμεσα στα όρη Χαλκηδόνιον και Φυλλήιον, φυσικό πέρασμα από την πεδιάδα της Λάρισας προς αυτή της Φαρσάλου, την καθιστούν μία από τις πλουσιότερες πόλεις της αρχαίας Θεσσαλίας. Από παλιότερους ερευνητές η πόλη συνδέθηκε με την την ομηρική πόλη Εφύρα (Όμηρος, Ιλιάδα 13,301). Η ονομασία Κραννών, σύμφωνα με μια ετυμολογία, προέρχεται από την αιολική λέξη κράννα, που σημαίνει κρήνη. 

Η Κραννών αποτέλεσε την έδρα της ισχυρής φρατρίας των Σκοπάδων, η οποία διοίκησε την πόλη για μεγάλο χρονικό διάστημα, κατά τον 6ο και 5ο αι. π.Χ. Ήδη από το 480 π.Χ. κόβει δικά της αργυρά και χάλκινα νομίσματα, γεγονός που αποδεικνύει τον πλούτο της πόλης. ην περίοδο αυτή ακολουθεί την πολιτική των Αλευάδων της γειτονικής Λάρισας. Από τον 4ο αι. π.Χ. αρχίζει σιγά-σιγά να κάνει τον κυρίαρχο ρόλο στις εξελίξεις, καθώς οι συγκοινωνίες άρχισαν να επηρεάζουν την ανάπτυξη μιας πόλης και η πεδιάδα γύρω από την Κραννώνα είναι μικρή και η θέση της απόκερη. Τον 4ο αι. π.Χ. κυβερνά στην Κραννώνα ο τύραννος Δεινίας των Φερών σύμφωνα με τις αρχαίες πηγές. Η περιοχή της Κραννώνας αποτέλεσε πεδίο σημαντικών μαχών, όπως αυτής του έτους 322 π.Χ., όταν ο μακεδόνας στρατηγός Αντίπατρος νίκησε τους Έλληνες στο λαμιακό πόλεμο. Σταδιακά η πόλη αρχίζει να χάνει τη σημασία της και παύει πλέον να ιδιαίτερη γίνεται αναφορά στις πηγές. Χαρακτηρηστικό είναι ότι κανένας στρατηγός του Κοινού των Θεσσαλών δεν κατάγεται από την Κραννώνα μετά το 196 π.Χ.


Περιγραφή

Στον αρχαιολογικό χώρο της Κραννώνας δεσπόζει η χαμηλή τραπεζιόσχημη έξαρση, εμβαδού περίπου 160 τ.μ., η οποία ταυτίζεται με την πόλη των αρχαϊκών και κλασικών χρόνων. Με δοκιμαστικές ανασκαφικές έρευνες διαπιστώθηκε η ύπαρξη πλινθόκτιστου οχυρωματικού τείχους, πλάτους 3 μ. περίπου. Στους ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους η πόλη εξαπλώθηκε περιμετρικά της κλασικής και συμπεριέλαβε μέσα στον πολεοδομικό ιστό της και τα παλιότερα νεκροταφεία. Δυτικά του υψώματος της κλασικής πόλης, κατά μήκος του αρχαίου δρόμου που συνέδεε την Κραννώνα με τη Φάρσαλο, απλώνονται τα νεκροταφεία με απλούς τάφους καθώς και εκτεταμένο νεκροταφείο τύμβων του 5ου ή 4ου αι. π.Χ. Έχουν εντοπιστεί τουλάχιστον 16 ταφικοί τύμβοι και υπάρχει πιθανότητα να υπήρχαν περισσότεροι. Ορισμένοι από αυτούς που είχαν ανασκαφεί διέθεταν πλούσια κτερίσματα. Επιγραφικές μαρτυρίες δηλώνουν την ύπαρξη των ναών της αθηνάς και του Ασκληπιού, όπου φυλασσόταν το επίσημο αρχέιο της πόλης. Επίσης κάνουν λόγο για λατρείες του Απόλλωνα Τεμπίτη, του Ολυμπίου Διός, του Ήλιου, αιγυπτιακών θεοτήτων και λατρείες διαφόρων επωνύμων ηρώων. 

Έχουν ανασκαφεί τρεις ταφικοί τύμβοι κλασικής περιόδου, πλήθος άλλων τάφων, κυρίως κιβωτιόσχημων Κλασικής, Ελληνιστικής και Ρωμαϊκής περιόδου. Επίσης έχει ερευνηθεί νεκροταφείο της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου με πλούσια κτερίσματα, το οποίο είχε κατασκευαστεί πάνω σε προϊστορικό οικισμό (μαγούλα). Έχει εντιοπιστεί ακόμη στο ψηλότερο σημείο της κλασικής πόλης η οχυρωμένη ακρόπολη και έχει επισημανθεί στην κάτω πόλη η αγοράς της. Τέλος αποκαλύφθηκαν δύο κεραμικοί κλίβανοι υστεροεληνιστικών χρόνων και τμήμα ελληνιστικών οικιών.

Τα μνημεία του Χώρου

Θολωτός τάφος Β΄ Κραννώνας

Ο θολωτός τάφος Β΄ ανήκει στο νεκροταφείο τύμβων της αρχαίας Κραννώνας, που βρίσκεται στα δυτικά της ομώνυμης αρχαίας πόλης. Με βάση την κεραμική, που υπήρχε στο εσωτερικό του, χρονολογείται στο 1ο μισό του 5ου αι. π.Χ. 

Είναι κτισμένος κατά το ισόδομο σύστημα τοιχοποιίας από πολύ καλά επεξεργασμένους κυβόλιθους του σκληρού ντόπιου πωρόλιθου και εξωτερικά καλύπτεται από τύμβο. Ο θάλαμος είναι κυκλικός, με διάμετρο 3,28 μ. Η πρόσβαση σε αυτόν γίνεται μέσω του στενού στομίου, που αποτελείται από δύο βαθμίδες, πλάτους 0,97 μ. και μήκους 0,62 μ., και φράσσεται εξωτερικά από τοιχίο ύψους 0,70 μ. και πλάτους 0,32 μ. Δρόμος κτιστός δεν εντοπίσθηκε, αλλά η έρευνα του μνημείου δεν έχει ολοκληρωθεί. Ο τάφος στεγάζεται κατά το εκφορικό σύστημα, είναι, δηλαδή, θολωτός. Η θόλος αρχίζει από ύψος 0,89 μ. και σχηματίζεται με τη λάξευση των δόμων. Σώζεται σε ύψος 2,45 μ., αλλά υπολογίζεται ότι αρχικά θα έφθανε περίπου τα 5 μ. Το δάπεδο είναι στρωμένο με πώρινες πλάκες. Αριστερά της εισόδου του θαλάμου βρέθηκε πώρινη σαρκοφάγος μήκους 2,22 μ. και πλάτους 0,77 μ. Οι τόρμοι, που φαίνονται στον πυθμένα της, δείχνουν ότι εδώ πρέπει να είχε τοποθετηθεί ξύλινη λάρνακα. Κομμάτια μιας δεύτερης σαρκοφάγου και τμήμα του πυθμένα της βρέθηκαν έξω από την είσοδο του τάφου. Στο εσωτερικό του τάφου βρέθηκαν επίσης ελάχιστα οστά, ακόμη λιγότερα ίχνη καύσης και κομμάτια αλάβαστρου, ενώ επάνω στο δάπεδο βρέθηκαν πολλά όστρακα μεγάλου αγγείου με ερυθρόμορφες παραστάσεις διονυσιακού χαρακτήρα, που χρονολογείται στα τέλη του α΄ τετάρτου του 5ου αι. π.Χ. 

Ο τάφος βρέθηκε συλημένος και κατεστραμμένος στο ανώτερο τμήμα του και η έρευνά του μέχρι σήμερα δεν έχει ολοκληρωθεί.

Πυραμιδοειδής τάφος Κραννώνας

Ο πυραμιδοειδής τάφος της Κραννώνας είναι από τα πιο σημαντικά μνημεία του είδους, που έχουν αποκαλυφθεί στο νεκροταφείο των τύμβων της αρχαίας πόλης, το οποίο περιείχε τάφους θολωτούς, καμαρωτούς και πυραμιδοειδείς. Διακρίνεται τόσο λόγω της αρχιτεκτονικής του δομής όσο και λόγω του γραπτού διακόσμου του, που τον τοποθετεί χρονολογικά στον 4ο αι. π.Χ. 

Ο τάφος είναι άριστης κατασκευής, κτισμένος από κιτρινωπούς πελεκημένους κυβόλιθους, που εξωτερικά φέρουν ίχνη βελονιού. Ο δρόμος του είναι κατασκευασμένος με τρόπο που θυμίζει μυκηναϊκούς τάφους. Είναι ακάλυπτος, κτισμένος με κυβόλιθους χωρίς άλλη συνδετική ύλη, και αποκλίνει ελαφρά από τον άξονα του τάφου. Οι πλευρές του είναι ψηλότερες κοντά στην είσοδο και ελαττώνονται καθώς απομακρύνονται από τη θύρα, ενώ αντίστοιχα, το πλάτος του αυξάνει προς τα έξω. Η θύρα και το στόμιο πίσω από αυτή, που οδηγεί στο θάλαμο, καλύπτονται με συγκλίνοντες λίθους κατά το εκφορικό σύστημα. Η κορυφή της θύρας επιστέφεται με μονολιθικό αετωματικό υπέρθυρο, από το οποίο έχει λαξευθεί το κορυφαίο τρίγωνο. Κατά την ανασκαφή η θύρα βρέθηκε σφραγισμένη με μια μεγάλη πλάκα και λιθοπλίνθους, από τις οποίες η ανώτερη ήταν σφηνωμένη κατά το ήμισυ μέσα στην είσοδο, ενώ έξω από αυτά υπήρχε μικρό τοιχάριο από πλίνθους. Ο θάλαμος είναι τετράγωνος με διαστάσεις 2,63 x 2,63 μ. και βρίσκεται 0,26 μ. χαμηλότερα από το δάπεδο της εισόδου. Καλύπτεται με πυραμιδοειδή στέγη, που αρχίζει σε ύψος 1,18 μ. από το δάπεδο. Δεν είναι γνωστό, αν η στέγη κατέληγε σε οξεία κορυφή ή αν έκλεινε με τετράγωνη πλίνθο, καθώς το ανώτατο τμήμα της είχε καταστραφεί από αρχαιοκάπηλους. Σήμερα το ανώτατο ύψος του θαλάμου είναι 3,30 μ. Οι κυβόλιθοι που χρησιμοποιήθηκαν στο εσωτερικό του είναι πολύ καλά λαξευμένοι, με λεία επιφάνεια και τέλεια εφαρμογή. Στους εσωτερικούς τοίχους και σε κανονικές αποστάσεις διακρίνονται τα ίχνη σιδερένιων καρφιών, στα οποία θα ήταν κρεμασμένα διάφορα αντικείμενα. Στη δυτική πλευρά, στους δύο κατώτερους δόμους υπάρχει τοιχογραφική παράσταση, που χρονολογείται στα τέλη του 4ου αι. π.Χ. Απεικονίζεται σκηνή νεκρόδειπνου, θέμα που συναντάται πολύ συχνά σε ταφικά μνημεία. Το δάπεδο του θαλάμου καλύπτεται με ασύμμετρες πλάκες, όπως και το δάπεδο του στομίου. 

Στο εσωτερικό του τάφου αποκαλύφθηκαν τμήματα δύο σαρκοφάγων. Η μία, εξαίρετης κατασκευής, κατελάμβανε το μήκος της βόρειας πλευράς και βρέθηκε σπασμένη (από τους αρχαιοκάπηλους) σε πάρα πολλά κομμάτια. Έφερε γραπτό διάκοσμο, ο οποίος διατηρήθηκε σε καλή κατάσταση και χρονολογήθηκε στον 4ο αι. π.Χ. Διέθετε σαμαρωτό κάλυμμα, αποτελούμενο από δύο κομμάτια που κατέληγαν σε αετώματα, τα οποία έφεραν επίσης ζωγραφικές παραστάσεις, με σκηνές κυνηγιού κάπρου. Το αέτωμα της πρόσοψης επιστεφόταν με ακρωτήρια. Η δεύτερη σαρκοφάγος, που καταλάμβανε το μήκος της νότιας πλευράς, διατηρήθηκε ακέραια. Ήταν μονολιθική, καλυπτόταν με μια πλάκα και έφερε ως μόνη διακόσμηση τα ίχνη βελονιού. Στο εσωτερικό της περιείχε ξύλινη λάρνακα, το περιχείλωμα της οποίας έφερε ανάγλυφη διακόσμηση μαιάνδρου. Στα ευρήματα του τάφου ανήκουν χάλκινα καρφιά, ζεύγος σιδερένιων καττυμάτων (σόλες από υποδήματα), ζεύγος τροχών, όστρακα μικρών μελαμβαφών αγγείων και κομμάτια ξύλων από τις λάρνακες. Στα περιεχόμενα του τάφου πρέπει να ανήκε και το χρυσό περιδέραιο, που βρέθηκε τυχαία κοντά στο άνοιγμα της κορυφής του μνημείου.

Πυραμιδοειδής τάφος Α΄ Κραννώνας

Ιδιαίτερα εντυπωσιακός από αρχιτεκτονική άποψη είναι ο πυραμιδοειδής τάφος Α΄, που ανήκει στο νεκροταφείο τύμβων της Κραννώνας, στα δυτικά της αρχαίας πόλης. Βρέθηκε τελείως συλημένος και από τα ελάχιστα ευρήματα, που αποκαλύφθηκαν στο εσωτερικό του, δεν είναι δυνατό να χρονολογηθεί με ακρίβεια, αλλά από τα επιμέρους μορφολογικά του χαρακτηριστικά τοποθετείται στις αρχές του 4ου αι. π.Χ. 

Είναι κτισμένος κατά το ισόδομο σύστημα τοιχοποιίας από λαξευτούς πωρόλιθους. Ο ταφικός θάλαμος είναι τετράγωνος, με πλάτος 3,15 μ. και μήκος 3,17 μ. και η πρόσβαση σε αυτόν γινόταν μέσω του στομίου, μήκους 1,18 μ. και πλάτους 1,37 μ. Λείψανα κτιστού δρόμου δεν έχουν βρεθεί. Η θύρα του τάφου, πλάτους 1,03 μ., βρέθηκε φραγμένη με σωρό λίθων, που αποτελούσαν προφανώς το τοιχάριο που την έφραζε αρχικά και διαλύθηκε από τους αρχαιοκάπηλους, που έφθασαν στο εσωτερικό του. Το δάπεδο του θαλάμου, 0,16 μ. χαμηλότερα από το κατώφλι της θύρας, είναι στρωμένο με μεγάλες πλάκες πωρόλιθου, ενώ το στόμιό του είναι 0,22 μ. ψηλότερα από το κατώφλι. Η στέγαση του θαλάμου γίνεται με διπλή σύγκλιση των τεσσάρων πλευρών του από ύψος 1,31 μ., όσο είναι δηλαδή το ύψος της βάσης του. Δημιουργείται έτσι μια κόλουρος πυραμίδα και πάνω από αυτή μια δεύτερη, οξύτερη. Στη βάση της δεύτερης πυραμίδας υπάρχει στενή εξέχουσα ταινία που λειτουργεί ως διάζωμα. Το ανώτερο μέρος του τάφου είναι κατεστραμμένο και έτσι δε σώζεται η ιδιόμορφη αυτή στέγη, βρέθηκε, όμως, ο κορυφαίος λίθος, διαστάσεων 0,28 x 0,33 x 0,18 μ., που συγκρατούσε τη στέγη. Ο τάφος σώζεται σε ύψος 3,23 μ., αλλά υπολογίζεται ότι αρχικά θα έφθανε στα 4,20 μ., ίσως και περισσότερο. Στην επίχωση του θαλάμου βρέθηκαν αγγεία, μελανόμορφου και ερυθρόμορφου ρυθμού, που χρονολογούνται στον 5ο και στον 4ο αι. π.Χ.

 

Διοικητικές Πληροφορίες
Υπηρεσιακή Μονάδα: Εφορεία Αρχαιοτήτων Λάρισας
Τ.Κ. 41500, Κραννώνας (Νομός Λάρισας)
: +30 2410 288082, +30 2410 288083 
: +30 2410 289106 
: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. 


Φωτογραφικό Υλικό


ΧΡΗΣΙΜΟΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

Αρχείο με χρήσιμους

συνδέσμους σε φορείς

του Δήμου Κιλελέρ και

της πολιτείας.

 

Περισσότερα

 

 

Ο.Π.Α.Π. ΔΗΜΟΥ ΚΙΛΕΛΕΡ

Αντιδήμαρχος : Αχ. Χατζούλης

Εθνάρχου Μακαρίου 4 Νίκαια

410 05

(+30) 2410 922122

(+30) 2410 922122

opapkileler@gmail.com

ΕΓΓΡΑΦΕΙΤΕ ΣΤΟ NEWSLETTER :

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ

Δευ Τρι Τετ Πεμ Παρ Σαβ Κυρ
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30